و در آنجا - و بطورى كه در اين سفرنامه آمده - در مجلسى كه اعليحضرت امپراطور حضور داشته و در آن موقع « وليعهد دولت روس بوده » با با وى ملاقات نموده است ، و بىشك نويسنده اين سفرنامه كسى جز عز الدوله نمىتواند باشد . غير از اين سفرنامه ، كه علائم و اشارات مشخص درباره نويسنده دارد ، اسناد ديگر نيز وجود دارد كه سرپرست هيئت را - كه كسى جز عز الدوله نيست - معرفى مىكند : الف : اعتماد السلطنه در روزنامه خاطرات در تاريخ 24 جمادى الثانى سنه 1300 قمرى به سفر اين هيئت اشاره مىكند و عز الدوله را به عنوان سرپرست معرفى مىكند . « شاه صبح آمدند ، صبح امين الدوله و ناصر الملك ديدن آمدند . بعد از رفتن آنها من در خانه رفتم . سر ناهار بودم بعد خانه آمد . امروز عز الدوله و ساير همراهان كه به جهت تهنيت و تاجگذارى امپراطوريه ، پادشاه روس مىرود ، حضور رسيدند . عز الدوله برادر شاه ، مصطفى قلى خان - امير تومان ، ( ميرپنجه ) ميرزا جواد خان ، سرتيپ ( سعد الدوله ) ، ميرزا عباس خان برادر ايضا ، ميرزا على خان مترجم ، ميرزا حسن نام منشى . . . « 1 » ب : مهدى بامداد در شرح حال رجال ايران در تائيد اين مهم‌چنين اشاره مىكند . « در سال 1300 - 1881 ميلادى كه عبد الصمد ميرزا عز الدوله برادر ناصر الدين شاه در رأس هيئتى براى جلوس الكساندر سيم امپراطور روس به پترزبورگ عزيمت نمود ، از اعضاى مزبور يكى هم مصطفى خان امير تومان [ مير پنجه ] بود . » « 2 » بنابر اسناد ارائه شده ، اين نكته روشن شد كه سرپرست هيئت اعزامى به روسيه عز الدوله است و نويسنده اين سفرنامه جز او ديگرى نيست و مصطفى قلى خان ميرپنجه نيز يكى از

--> ( 1 ) - روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ، به كوشش ايرج افشار ( 2 ) - بامداد ، مهدى . شرح حال رجال ايران ، صفحه 290 ، 289